For best experience please turn on javascript and use a modern browser!
uva.nl

In zijn lezing '‘Wegh der weegen’. De ontwikkeling van de Amersfoortseweg 1647-2010' zal Jaap Evert Abrahamse ingaan op het ontwerp van de Amersfoortseweg door Jacob van Campen, de intenties van de opdrachtgevers en de herwaardering die de laatste jaren heeft plaatsgevonden. Direct na de lezing wordt de editie 'Wouter Schouten, dichter en VOC-chirurgijn' gepresenteerd.

Detail Summary
Date 4 October 2012
Time 15:30 - 17:15
Location University Library
Organised by Jaap Evert Abrahamse

'Wegh der weegen'. De ontwikkeling van de Amersfoortseweg 1647-2010

In 1647, in de aanloop tot de Vrede van Munster, werd de aanzet gegeven tot de aanleg van een elf kilometer lange weg over de uitgestrekte heide tussen Amersfoort en Utrecht. De Amersfoortseweg was meer dan zestig meter breed en daarmee een uitzondering in de Republiek. Tot aan de komst van de autosnelwegen in de twintigste eeuw zou in Nederland nooit meer zo’n brede weg worden aangelegd.

De weg was opgezet volgens het klassieke ideaal dat in de Gouden Eeuw opgang maakte in de Republiek. De weg werd op basis van architectuurtractaten, zoals die van Andrea Palladio en Vincenzo Scamozzi, ontworpen door Jacob van Campen, architect van het stadhuis van Amsterdam­ en bewoner van het Amersfoortse buiten Randenbroek.

De zeventiende-eeuwse aristocraat Everard Meyster, een goede vriend van Van Campen, omschreef de Amersfoortseweg als de nieuwe Via Appia en noemde hem de ‘wegh der weegen’. De lijnrechte weg had een uitgesproken monumentaal karakter, met aan weerszijden drie rijen eikenbomen en langs de weg ruim bemeten bouwpercelen, bedoeld voor de aanleg van buitenplaatsen voor de stedelijke elite. Hiermee beoogden Van Campen en zijn opdrachtgevers niet alleen een verbetering van de verkeersverbinding, maar ook een totale herschepping van het landschap op de Heuvelrug: ‘paradijs uit wildernis’, in de woorden van Everard Meyster. Langs de weg werden gratis grote bouwpercelen uitgegeven. De nieuwe eigenaren moesten in ruil voor de grond de weg op eigen kosten aanleggen en onderhouden: door externe investeerders te zoeken veranderde het project in een publiek-private samenwerking.

De ontwikkeling van buitenplaatsen langs de weg kwam nooit goed van de grond, ondanks de bouw van huizen als Zandbergen en Beukbergen. Na het Rampjaar 1672 stagneerde de ontwikkeling. Maar de Staten van Utrecht kregen het op deze manier wel voor elkaar om voor een minimaal bedrag een monumentale avenue aan te leggen.

Ruim tweehonderd jaar bleef het stil langs de weg door de heidevelden. Pas in de loop van de negentiende eeuw kwamen er militaire kampementen. Met de komst van de spoorwegen volgden villaparken, kazernes, medische en psychiatrische instellingen en horeca, vaak met opvallende, karakteristieke architectuur. Na de aanleg van de A28 volgde ook bebouwing met minder allure. Maar de vakkenindeling die voortgekomen is uit deze grootse onderneming is nog altijd zichtbaar. In zijn lezing zal Jaap Evert Abrahamse ingaan op het ontwerp van de weg, de intenties van de opdrachtgevers en de herwaardering van de Amersfoortseweg die de laatste jaren heeft plaatsgevonden.

Jaap Evert Abrahamse

In januari 2010 promoveerde hij cum laude aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift De grote uitleg van Amsterdam: Stadsontwikkeling in de zeventiende eeuw. Hij publiceerde samen met Roland Blijdenstijn het boek Wegh der weegen: ontwikkeling van de Amersfoortseweg 1647-2010 en schreef over hetzelfde project ook het artikel A Roman Road in the Dutch Republic: Jacob van Campen’s Via Appia in the Utrecht Countryside in het Journal of the Society of Architectural Historians (december 2011).

Presentatie 'Wouter Schouten, dichter en VOC-chirurgijn'

Na het colloquium vindt de presentatie plaats van de door Marijke Barend-van Haeften en Hetty Plekenpol verzorgde editie van gedichten geschreven door de zeventiende-eeuwse VOC-chirurgijn Wouter Schouten.

Marijke Barend-Van Haeften en Hetty Plekenpol, Wouter Schouten, dichter en VOC-chirurgijn. 36 gedichten bij de Oost-Indische voyagie, Zutphen: Walburg Pers, 2012.

Zie hier, voor meer informatie over de editie.

Borrel

Het wetenschappelijk deel van de bijeenkomst duurt tot ongeveer 17.15 uur en wordt gevolgd door een borrel.

U bent van harte welkom.

University Library
University Library

Room Address: Doelenzaal

Singel 425
1012 WP Amsterdam

Deelname

Gratis, zonder aanmelding
Voertaal: Nederlands